پایگاه خبری صدای میراث – علی دارابی، معاون میراث فرهنگی: «هنر مینیاتور» (نگارگری) سال ۲۰۲۰ با مشارکت چهار کشور ایران، آذربایجان، ترکیه و ازبکستان به صورت پروندهای چند ملیتی در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو ثبت شد و محتوای این پرونده، هنر مینیاتور را به طور کلی شامل می شود.
به عبارتی، ثبت جهانی هنر مینیاتور توسط ایران و سه کشور دیگر، یک ثبت فراگیر و کلی از «هنر نگارگری/مینیاتور» در یک جغرافیای فرهنگی مشترک و با تکیه بر ویژگیهای عمومی این هنر بود.
اما در اجلاس اخیر کمیته جهانی میراث ناملموس یونسکو در دهلى نو، «سبک نگارگری بهزاد» از سوی افغانستان به صورت پروندهای تک ملیتی در فهرست میراث فرهنگی ناملموس جهان ثبت شد که عنوان رسمی پرونده افغانستان هم «سبک نگارگری مینیاتوری بهزاد» است.
این ثبت بر یک سبک خاص از نگارگری که نام خود را از «کمالالدین بهزاد» گرفته است، تمرکز دارد. سبک نگارگری بهزاد ریشه در مکتب هرات دارد و به دلیل تکنیکها، نوع استفاده از پرسپکتیو و رنگآمیزی متمایز، با عنوان مکتب نگارگری بهزاد شناخته شده است.
بنابراین پرونده ثبت جهانی شده افغانستان، تنها یک ثبت جزئی و تخصصی از «مکتب یا سبک هنری خاص» است که به نام یک استاد برجسته و مکتب شناخته شده هرات که مدفن او اکنون در افغانستان است گره خورده است. بنابراین ماهیت ثبت جهانی این مکتب متفاوت است.
ثبت جهانی هنر نگارگری در سال ۲۰۲۰ از سوی ایران و سه کشور دیگر با ثبت جهانی مکتب نگارگری بهزاد توسط افغانستان که یک جزء از پرونده جهانی شده هنر مینیاتور است، تناقضی با یکدیگر ندارد، بلکه مکمل یکدیگر هستند. ژ
یونسکو بارها عناصر میراث فرهنگی ناملموس را براساس سبکها، مکاتب و زیرمجموعههای مختلف، حتی در یک منطقه فرهنگی مشترک به ثبت رسانده است. همانطور که «ردیف موسیقی سنتی ایرانی» ثبت شده، ثبت یک «سبک خاص» موسیقی در یک کشور همسایه هم امکانپذیر است.
میراث ناملموس مرز نمیشناسد، طبق کنوانسیون ۲۰۰۳ یونسکو، میراث فرهنگی ناملموس به معنای «سنتها و دانش زندهای» است که توسط جوامع مختلف در طول زمان منتقل میشود. هنر نگارگری، مانند نوروز، موسیقی یا نان لواش، یک پدیده فرا سرزمینی و فرامرزی در منطقه فرهنگی بزرگ ایران است. لذا اشتراک یک افتخار است نه سرقت و این هنر در دوران طلایی خود، از جمله در مکتب هرات در بستر یک تمدن واحد و در جغرافیایی که امروز بین چند کشور تقسیم شده رشد کرده است. لذا ثبت یک جزء از این میراث توسط یکی از وارثان به معنای سلب مالکیت از دیگران نیست. بلکه به رسمیت شناختن نقش آن وارث در حفظ و ترویج آن بخش خاص است.
«کمالالدین بهزاد» هنرمند کلیدی و تأثیرگذار در تاریخ هنر نگارگری ایرانی – اسلامی است که در شهر هرات که اکنون در افغانستان امروزی است فعالیت میکرد. مکتب هرات نیز نقطه عطف تاریخی در تکامل هنر نگارگری است. بنابراین ثبت این سبک به نام افغانستان به معنای به رسمیت شناختن میراث مکتب هرات و نقش آن در حفظ و تداوم این سنت در آن کشور است که به هیچوجه، به معنای انکار خاستگاههای اولیه نگارگری در ایران یا نقش مکاتب مهم دیگر مانند تبریز، اصفهان یا شیراز نیست.
ثبت «سبک نگارگری بهزاد» از سوی افغانستان در فهرست میراث ناملموس جهانی یونسکو یک فرصت برای تقویت گفتگوی فرهنگی و همکاریهای مشترک است. این اقدام نه تنها ضربهای به اعتبار پرونده ثبت جهانی شده نگارگری ایران نمیزند که اعتبار و غنای کلی «هنر نگارگری» در منطقه را در سطح جهان افزایش میدهد. بنابراین به جای اعتراض به این موضوع، باید از این فرصت برای همکاریهای آینده در زمینه میراث مشترک فرهنگی استفاده کرد.
در موضوع ثبت جهانی میراث ناملموس در فهرست جهانی یونسکو، رقابت یا سرقت اثر از کشورى به نام کشوری دیگر بی معنا است. همانطور که الحاق کشورهاى دیگر به پرونده هاى ثبت جهانی شده ایران در یونسکو نظیر نوروز و … امکانپذیر هست، براى ایران نیز الحاق به پرونده ثبت جهانی «میناتور سبک بهزاد» که توسط افغانستان ثبت شده است وجود دارد. این موضوع یک امر قابل قبول و شناخته شده از سوى یونسکو است. ضمن آن که در متن پرونده ثبت جهانى شده نگارگرى یا هنر مینیاتور که در سال ۲۰۲۰ توسط ایران و سه کشور دیگر ثبت شد، از مکتب بهزاد نیز نام برده شده است.
در نتیجه باید توجه افکارعمومى و رسانه ها را به این نکته مهم جلب کرد که کنوانسیون ۲۰۰۳ یونسکو از مالکیت یا انحصار میراث ناملموس کشورها سخن نمى گوید بلکه از مسئولیت مشترک در حفاظت و پاسداری از میراث ناملموس جهان سخن می گوید و رقابت و سرقت و… در ثبت میراث ناملموس جهانی در تعریف یونسکو بی معنا است.
The post ثبت جهانی نگارگری بهزاد توسط افغانستان سرقت از ایران نیست first appeared on صدای میراث.
نوشته ثبت جهانی نگارگری بهزاد توسط افغانستان سرقت از ایران نیست اولین بار در صدای میراث. پدیدار شد.
