جدیدترین قوانین استفاده از کلاه کاسکت موتورسیکلت

موتورسیکلت، نماد آزادی و تحرک، متاسفانه با آمار بالای حوادث و تلفات جانی همراه است. در این میان، کلاه کاسکت استاندارد مهمترین و موثرترین تجهیز حفاظتی برای موتورسواران و سرنشینان آنهاست. سالانه هزاران نفر در سراسر جهان به دلیل استفاده نکردن از کلاه ایمنی مناسب جان خود را از دست می‌دهند یا دچار آسیب‌های مغزی جبران‌ناپذیری می‌شوند. با توجه به این واقعیت تلخ، قانون‌گذاران همواره در تلاش برای به‌روزرسانی و تشدید قوانین مربوط به استفاده از کلاه کاسکت هستند. این مقاله به بررسی **جدیدترین و کامل‌ترین قوانین، استانداردها و الزامات استفاده از کلاه کاسکت موتورسیکلت** می‌پردازد.

اهمیت قوانین حیاتی کلاه کاسکت استاندارد:

**کاهش ۴۰% خطر مرگ:** طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، استفاده از کلاه استاندارد خطر مرگ در تصادفات موتورسیکلت را تا ۴۰% کاهش می‌دهد.

آخرین اخبار

لایحه صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان با مخالفت نمایندگان مجلس مواجه شد

19 بهمن 1404

چشم‌انداز معامله هسته‌ای جدید؛ سناریوی محتمل توافق ایران و آمریکا چیست؟

19 بهمن 1404

**کاهش ۷۰% آسیب‌های جدی سر:** کلاه ایمنی با جذب انرژی ضربه، احتمال آسیب‌های مغزی، جمجمه و صورت را به شدت کم می‌کند.

**حفاظت در برابر عوامل محیطی:** محافظت در برابر باد، باران، گرد و غبار، حشرات و اشیاء پرتاب شده.

**الزام قانونی و جلوگیری از جریمه:** عدم استفاده، مستوجب مجازات‌های قانونی است.

**جدیدترین قوانین و استانداردهای فنی کلاه کاسکت (مطابق آخرین دستورالعمل‌های جهانی و ملی) :**

۱. **استانداردهای اجباری بین‌المللی و ملی:**

**ECE ۲۲.۰۶:** این جدیدترین و سختگیرانه‌ترین استاندارد اروپایی است که از سال ۲۰۲۳ به طور کامل اجرایی شده و جایگزین نسخه قدیمی‌تر ECE ۲۲.۰۵ شده است. ویژگی‌های کلیدی آن شامل:

**تست‌های ضربه پیشرفته:** شبیه‌سازی ضربات زاویه‌دار و خطی با دقت بیشتر.

**تست پایداری بهبودیافته:** اطمینان از ثبات کلاه کاسکت روی سر در شرایط مختلف.

**محدوده دید وسیع‌تر:** الزام به میدان دید افقی گسترده‌تر برای ایمنی بیشتر.

**برچسب هوشمند (NTA ۸۷۷۶) :** امکان تشخیص کلاه‌های اصل از تقلبی.

**استاندارد ملی ایران (ISIRI):** سازمان ملی استاندارد ایران استانداردهای خاصی را برای کلاه کاسکت تعیین کرده است. خریداران **باید حتماً به علامت استاندارد ISIRI (معمولاً همراه با شماره استاندارد مربوطه) بر روی کلاه و همچنین برچسب ECE معتبر (ترجیحاً ۲۲.۰۶) ** توجه کنند. کلاه‌های فاقد این نشانه‌ها غیرمجاز و غیرایمن محسوب می‌شوند.

ویژگی‌های اجباری یک کلاه کاسکت ایمن (بر اساس قوانین جدید)

**پوسته بیرونی سخت:** معمولاً از مواد مقاوم مانند پلی‌کربنات، فایبرگلاس یا کِولار ساخته می‌شود تا در برابر نفوذ و سایش مقاومت کند.

**لایه جاذب ضربه (EPS):** فوم پلی‌استایرن انبساط‌یافته که انرژی ضربه را جذب می‌کند. ضخامت و کیفیت این لایه حیاتی است.

**لایه راحتی و آستر داخلی:** قابل شستشو، تنفس‌پذیر و راحت برای استفاده طولانی‌مدت.

**چانه‌بند محکم و قابل تنظیم:** با سگک ایمن (معمولاً دوخته شده) که در صورت ضربه به راحتی باز نشود.

**سایز مناسب و قابل تنظیم:** کلاه باید کاملاً اندازه سر باشد و حرکت اضافی نداشته باشد. سیستم تنظیم سایز در پشت سر (راتشه) ضروری است.

**وزن مناسب:** نه آنقدر سنگین که باعث خستگی شود، نه آنقدر سبک که استحکام کافی نداشته باشد.

**محافظ چشم (ویزور) :** شفاف، ضد خش و مقاوم در برابر ضربه. ویزورهای آفتابی (تیره) معمولاً برای استفاده شبانه مناسب نیستند و گاهی نیاز به تعویض دارند. استفاده از عینک آفتابی جداگانه زیر کلاه کاسکت ممنوع است (مگر در کلاه‌های Open Face خاص).

انواع کلاه کاسکت مجاز

**فول فیس (Full Face):** ایمن‌ترین نوع، تمام سر، صورت و چانه را می‌پوشاند. دارای ویزور یکپارچه.

**مودولار (Modular یا فلپ‌آپ) :** شبیه فول فیس، اما قسمت چانه می‌تواند به بالا باز شود. **توجه:** هنگام حرکت موتورسیکلت، قسمت چانه حتماً باید در جای خود قفل شده باشد.

**اپن فیس (Open Face یا ¾):** صورت و چانه را نمی‌پوشاند. فقط در صورتی مجاز است که همراه با **محافظ صورت جداگانه (شیلد) که به کلاه متصل باشد** استفاده شود. استفاده از این کلاه بدون شیلد یا با عینک آفتابی معمولی **غیرمجاز** است.

**نیم‌کلاه (Half Helmet):** کمترین پوشش را دارد و فقط قسمت بالای سر را می‌پوشاند. **استفاده از این نوع کلاه برای موتورسواران و سرنشینان در اکثر کشورها و مطابق قوانین جدید ایران، عموماً غیرمجاز و بسیار خطرناک محسوب می‌شود و به هیچ وجه توصیه نمی‌گردد. **

جدیدترین قوانین و مقررات استفاده کلاه کاسکت در ایران (بروزرسانی ۱۴۰۳)

۱. **الزام استفاده برای همه:** طبق ماده ۱۲۳ آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی، **استفاده از کلاه کاسکت استاندارد برای راننده و کلیه سرنشینان موتورسیکلت (اعم از عقب و سایدکار) در تمامی معابر شهری، بین‌شهری و جاده‌ها اجباری است. **

۲. **استاندارد اجباری:** کلاه **باید حتماً دارای تاییدیه استاندارد ملی ایران (ISIRI)** و ترجیحاً دارای استاندارد معتبر بین‌المللی مانند ECE ۲۲.۰۶ باشد. کلاه‌های فاقد استاندارد، غیرمجاز هستند.

**جریمه نقدی:** عدم استفاده از کلاه کاسکت استاندارد برای راننده یا سرنشینان، **جریمه نقدی مشخص** (مبلغ دقیق آن بر اساس آخرین مصوبات و بخشنامه‌های پلیس راهور تعیین می‌شود و ممکن است تغییر کند) را در پی دارد.

**توقف و اعمال قانون:** پلیس حق دارد موتورسیکلت فاقد کلاه استاندارد (برای راننده یا سرنشین) را **متوقف کند** و از ادامه حرکت آن جلوگیری نماید.

**تخلف مضاعف:** در صورت عدم استفاده راننده، علاوه بر جریمه عدم استفاده، به دلیل “رانندگی بدون مجوز” (چون ایمنی لازم را ندارد) نیز ممکن است مشمول مجازات دیگری شود.

۵. **استثناها (محدود و مشخص) :** قوانین فعلی استثنای خاصی برای عدم استفاده از کلاه کاسکت (مثلاً در مسافت‌های کوتاه یا مناطق خاص) **قائل نشده است**. الزام استفاده، **عمومی و همیشگی** است.

۶. **مسئولیت مالک/راننده:** راننده موتورسیکلت مسئول تامین کلاه استاندارد برای خود و سرنشینانش است.

۷. **تاکید بر فرهنگ‌سازی:** همراه با اعمال قانون، نهادهایی مانند پلیس راهور، سازمان استاندارد و آموزش و پرورش بر برنامه‌های **فرهنگ‌سازی و آموزش** اهمیت استفاده از کلاه استاندارد به ویژه برای نوجوانان و جوانان تاکید دارند.

نکات کلیدی و توصیه‌های ایمنی برای موتورسواران

۱. **اولویت با فول فیس:** همیشه کلاه فول فیس استاندارد را انتخاب کنید.

۲. **خرید از مراکز معتبر:** کلاه را فقط از فروشگاه‌های معتبر و دارای مجوز خریداری کنید و حتماً فاکتور دریافت نمایید.

۳. **تست سایز:** کلاه باید کاملاً اندازه سر باشد (نه تنگ، نه گشاد). پس از بستن چانه‌بند، کلاه نباید به راحتی به جلو، عقب یا طرفین بچرخد.

۴. **تاریخ تولید و انقضا:** به تاریخ تولید کلاه توجه کنید. عمر مفید اکثر کلاه‌ها (حتی بدون ضربه) معمولاً ۳ تا ۵ سال است. مواد داخلی (EPS) به مرور زمان کارایی خود را از دست می‌دهند.

۵. **جایگزینی پس از ضربه:** **هر کلاهی که ضربه محکمی دیده است (حتی اگر آسیب ظاهری ندارد) باید فوراً تعویض شود. ** لایه جاذب ضربه (EPS) پس از یک ضربه جدی، کارایی خود را از دست می‌دهد.

۶. نگهداری مناسب: از قرار دادن کلاه در معرض نور شدید آفتاب، حرارت بالا (مانند ترک موتورسیکلت داغ) یا مواد شیمیایی قوی خودداری کنید.

۷.عدم استفاده مشترک:** کلاه کاسکت یک وسیله کاملاً شخصی است. از استفاده مشترک آن به شدت پرهیز کنید.

نتیجه‌گیری

استفاده از **کلاه کاسکت فک متحرک استاندارد، متناسب و به‌طور صحیح**، ساده‌ترین، موثرترین و مقرون‌به‌صرفه‌ترین راه برای نجات جان موتورسواران و کاهش شدت آسیب‌ها در سوانح رانندگی است. جدیدترین قوانین و استانداردها (مانند ECE ۲۲.۰۶ و تاکید بر ISIRI معتبر) با هدف افزایش سطح ایمنی و انطباق با فناوری‌های روز دنیا وضع شده‌اند. رعایت این قوانین نه تنها یک **تکلیف قانونی**، بلکه یک **مسئولیت اخلاقی** در قبال حفظ سلامت خود، سرنشینان و آرامش خانواده‌هاست. هیچ مقصدی آنقدر عجله‌برانگیز نیست که به قیمت جان تمام شود. کلاه ایمنی و لوازم موتورسواری استاندارد را انتخاب کنید، آن را صحیح ببندید و همیشه استفاده کنید. این تصمیم می‌تواند تفاوت بین مرگ و زندگی باشد.

منبع: ایرنا